 |
 |
|
 |
|
NumeralosLa basamentisca, “cardinala” numeralos di Romániço es:
| un — 1 |
|
oc — 8 |
| du — 2 |
|
non — 9 |
| tri — 3 |
|
deç — 10 |
| cuar — 4 |
|
cent — 100 |
| cuin — 5 |
|
mil — 1,000 |
| ses — 6 |
|
milion — 1,000,000 |
| sep — 7 |
|
miliard — 1,000,000,000 |
|
Omna ecuista vocábulos es radiços, et homi usen los sine plusa modífico abante substantivos por expreser cuantitio:
| tri sapios |
| sep duergos |
| oc parvaza rendiros |
| non musos |
| Rocky V (lecturita cuomo Rocky Cuin) |
| Henrico V (lecturita cuomo Henrico Cuin) |
|
Homi poten combiner la radiços cun -a (por multíplico) aut -em (por aditiono) por producter numeralos plu granda cam deç, scribante tala combinatcos cuomo una vocábulo, strichetizita composatco, aut aparta vocábulos, secuno cuo semblen maxim clara ad la scribanto:
| Ecuistos vaden usche decem-un. |
| cuaradeç dios, cuaradeç noctos |
| La Fola Ocadecem-oc |
| Duamilem-un: Odiseo en spatiazo |
| nonacentem nonadecem nonamilem nonacentem nonadecem-non (999,999) botelos de biro an la muro |
|
Homi ne besonien dicer plu granda numeralos en tota lua pesosa plenitio, mas poten diviser los en plu parva, plu fácile dicébila pecios:
| non-non-non-mil, non-non-non botelos de biro an la muro |
Por numeralos plu granda cam miliard, homi poten adjunter -ilion (milion ye la potentio di x) aut -iliard (mil multiplichita da milion ye la potentio di x) ad la numeralos un usche deç:
| duilion |
|
1012 |
| duiliard |
|
1015 |
| triilion |
|
1018 |
| triiliard |
|
1021 |
| decilion |
|
1060 |
| deciliard |
|
1063 |
Il numeralo poten deventioner substantivo, adjectivo, aut adverbio per adjunter -o, -a, aut -e, rispective:
| decem-duo de ovos |
| dua rolo |
| los ja canten due |
Numeralos ordinisca
Ordinisca numeralos es los cua expresen la loco di álico en serio. En Romániço, homi formizen il ordinisco per adjunter -ésim- ad cardinalo:
| Unésime vos deben trover ... plusa arbustado! |
| La triésima premio es desingatco. |
| Ben, hodie ja es dio speciala por mi. Lo ja es la centem sepadecem-nonésima* dio succesionanta en cua mi ja facen precise la metípsima afaro! |
* Por brevitio, homi poten lecturer ecuista et áltera pesosa numeralos cuale se literumer los: un-sep-nonésima.
Homi scriben la sufixo -ésim- cuomo -m- transsribante la ordinisco per cifro, mas tamen dicen -ésim-:
| 1me |
|
unésime |
| 2ma |
|
duésima |
| 179ma |
|
centem sepadecem-nonésima |
Cuestionante álico cua besonien ordinisca numeralo, homi usen cuantésima, ne cua:
| «Cua dio id es?» «Id es la dio Natalisca, sioro!» |
| «Cuantésima dio id es?» «Id es la 25ma, sioro!» |
Numeralos fractionisca
Fractionisca numeralos es los cua expresen valoro cua ne es íntegra numeralo, ex. ½, ¼, etc. En Romániço, talos es distintita per la sufixo -av-:
| decem-duavo (1/12) |
| deç et duavo (10 ½) |
| deç duavos (10/2) |
| cuaradecem-tri centavos (43/100) |
| cuaradeç triacentavos (40/300) |
| Triavo de la tero ja fien devorita da pudelos |
| Mi ne conocen duava vos duave bone cam cuante mi desíderen, et mi amen mene cam duava vos duave cam cuante vos mériten. |
Numeralos multiplichiva
Multiplichiva numeralos expresen cuantitio plu granda cam custumisca ye numeralo de veços ecuala ad la monstrationata da la radiço. En Romániço, homi formizen los per adjunter -opl- ad cardinalo:
| Duoplifen vua placero, duoplifen vua amuso! |
| Il vivisca asecuro salden triople cuande homi morten en afarisca viajo. |
| Cuarople cuin es duadeç. |
Numeralos distributiva
Homi formizen distributiva numeralos de cardinala numeralos per adjunter -op-, cua signífichen “En grupos de”:
| La asalto-trupanos ja venen due. |
|
(ci ja es mere du asalto-trupanos) |
| La asalto-trupanos ja venen duope. |
|
(posíbile multa asalto-trupanos, mas en grupos de du) |
| Il sabulanos marçhen unope en una filero por absconder sua nombro. |
|
(plura sabulanos, un post áltero) |
| Cuantope vi venden la biletos? |
|
(cuanta en grupo?) |
Arithmético
Frecuenta operationos en aritmético:
| Decem-cuin plus tri es decem-oc. |
|
15 + 3 = 18 |
| Decem-cuin minus tri es decem-du. |
|
15 - 3 = 12 |
| Decem-cuin multiplichita da tri es cuaradecem-cuin. |
|
15 × 3 = 45 |
| Decem-cuin divisita per tri es cuin. |
|
15 ÷ 3 = 5 |
| Deç ye potentio du es cent. |
|
10² = 100 |
Clocos
Homi lecturen il horologio en Románico en términos di clocos, ne horos, et sempre secuno la actuala cloco, ne la venunta:
| Cuanta clocos id es? |
| Cua témporo id es? |
| Id es un cloco. |
| Id es decem-un clocos et duavo. |
| Id es cuin clocos cuinadecem-cuin (ne cuin minutos ante ses clocos). |
|
 |
| |